Στα τέλη Σεπτεμβρίου αναμένεται να γίνει το πρώτο μεγάλο βήμα για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, με τα εγκαίνια των πλήρως ανακαινισμένων κτιριακών εγκαταστάσεών της.

Το συγκεκριμένο γεγονός έχει μεν ισχυρό συμβολισμό, αλλά δεν σημαίνει όμως και ότι η ιστορική Σχολή θα αρχίσει αυτομάτως να λειτουργεί ξανά ως εκπαιδευτικό ίδρυμα, καθώς για να γίνει κάτι τέτοιο απαιτείται μια σειρά συγκεκριμένες θεσμικές και νομικές ρυθμίσεις από την τουρκική πλευρά.

Στο Φανάρι, πάντως, οι διεργασίες για την επόμενη ημέρα της Σχολής έχουν ήδη προχωρήσει. Η επαναλειτουργία της εξετάζεται με βάση τα σημερινά δεδομένα της τουρκικής νομοθεσίας και το πλαίσιο λειτουργίας της ανώτατης εκπαίδευσης, με ένα από τα βασικά σενάρια να προβλέπει τη δημιουργία ενός μεταπτυχιακού θεολογικού τμήματος που θα μπορούσε να προσφέρει μεγαλύτερη θεσμική ευελιξία.

Τις σχετικές κινήσεις παρακολουθεί προσωπικά ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος άλλωστε γνωρίζει σε βάθος τον τρόπο λειτουργίας της τουρκικής διοίκησης και τις ισορροπίες που απαιτούνται για ένα ζήτημα που παραμένει άλυτο εδώ και περισσότερα από πενήντα χρόνια. Στο Φανάρι αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία και στον απευθείας δίαυλο επικοινωνίας που έχει διαμορφωθεί με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς η πολιτική βούληση της τουρκικής ηγεσίας θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσει η διαδικασία.

Το ζήτημα είχε βρεθεί στο επίκεντρο και της συνάντησης των δύο ανδρών στην Άγκυρα τον περασμένο Ιούνιο. Από εκείνη τη συνάντηση είχε καταστεί σαφές ότι η τουρκική πλευρά εξακολουθεί να εξετάζει τρόπους για την εξεύρεση λύσης, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη προσδιοριστεί το ακριβές θεσμικό μοντέλο με το οποίο θα μπορούσε να επιστρέψει η Χάλκη στην εκπαιδευτική ζωή.

Για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η επαναλειτουργία της Σχολής έχει πρωτίστως θρησκευτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα και αφορά συνολικά τον ορθόδοξο κόσμο. Το Φανάρι επιδιώκει παράλληλα να παραμείνει το θέμα μακριά από τις κατά καιρούς εντάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ή από άλλες γεωπολιτικές εκκρεμότητες, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που συνδέεται με τη λειτουργία του ίδιου του Πατριαρχείου και την εκπαίδευση των μελλοντικών στελεχών του.

Η υπόθεση, πάντως, έχει εδώ και χρόνια και διεθνή διάσταση. Η επαναλειτουργία της Χάλκης παρακολουθείται στενά τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς εντάσσεται στην ευρύτερη συζήτηση για τις θρησκευτικές ελευθερίες και τα δικαιώματα των μη μουσουλμανικών κοινοτήτων στην Τουρκία. Μια θετική εξέλιξη θα είχε επομένως ισχυρό συμβολικό βάρος και στο εξωτερικό, ενώ θα μπορούσε να προβληθεί από την ίδια την Άγκυρα ως κίνηση με ιδιαίτερη διεθνή απήχηση.


Η ιστορία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ιδρύθηκε το 1844, στον χώρο της ιστορικής Μονής της Αγίας Τριάδας, στον Λόφο της Ελπίδας του ομώνυμου νησιού των Πριγκηποννήσων. Με πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Γερμανού Δ΄ και έπειτα από άδεια των οθωμανικών αρχών, άρχισε να λειτουργεί την 1η Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, με βασική αποστολή την εκπαίδευση κληρικών και θεολόγων για τις ανάγκες του Οικουμενικού Πατριαρχείου και γενικότερα της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Σταδιακά εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα θεολογικά εκπαιδευτικά κέντρα της Ορθοδοξίας, από το οποίο αποφοίτησαν πολλοί μετέπειτα επίσκοποι, μητροπολίτες και πατριάρχες.

Η πορεία της δεν ήταν χωρίς ανατροπές. Ο μεγάλος σεισμός του 1894 κατέστρεψε σχεδόν ολόκληρο το συγκρότημα, με εξαίρεση τον ναό, και η Σχολή ανακατασκευάστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Περικλή Φωτιάδη, επαναλειτουργώντας το 1896. Τις επόμενες δεκαετίες άλλαξε αρκετές φορές εκπαιδευτική δομή, προσαρμοζόμενη στο εκάστοτε θεσμικό πλαίσιο.

Το 1971, όμως, η λειτουργία του θεολογικού της τμήματος ανεστάλη μετά τις αλλαγές στην τουρκική νομοθεσία που απαγόρευσαν τη λειτουργία ιδιωτικών ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης. Έκτοτε η Σχολή παραμένει κλειστή ως εκπαιδευτικό ίδρυμα, χωρίς ωστόσο οι εγκαταστάσεις της να μένουν ανενεργές, καθώς κατά καιρούς φιλοξενούν επιστημονικά συνέδρια, ημερίδες και άλλες εκδηλώσεις, ιδιαίτερα θεολογικού, ιστορικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα.


newsbeast.gr