Για τις περισσότερες γυναίκες, η νύχτα είναι συνώνυμο της αποφόρτισης και της ασφάλειας του σπιτιού. Για κάποιες άλλες, όμως, είναι ο εργασιακός τους στίβος.

Αναζητήσαμε γυναίκες που εργάζονται τη νύχτα και κρατούν τον κοινωνικό ιστό όρθιο όταν όλοι οι άλλοι ξεκουράζονται. Από την τη μάχη με τις φλόγες, μέχρι τις περιπολίες στο λιμάνι και την ετοιμότητα των ασθενοφόρων, αυτές οι "αφανείς ηρωίδες" αποδεικνύουν πως η προσφορά δεν γνωρίζει φύλο, ούτε ωράριο.


Η παρουσία τους σε πόστα παραδοσιακά ανδροκρατούμενα ή σωματικά εξαντλητικά, δεν είναι απλώς μια επαγγελματική επιλογή, είναι μια πράξη καθημερινής διεκδίκησης και αντοχής. Το αφιέρωμα αυτό αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής σε κάθε γυναίκα που βρέθηκε ποτέ στη γραμμή του καθήκοντος τις νυχτερινές ώρες, σε εκείνες που το πρωί επέστρεψαν κουρασμένες για να συνεχίσουν τη δική τους μέρα, καθώς και σε εκείνες που η νυχτερινή βάρδια σφράγισε πρόωρα την ιστορία τους.

Σήμερα, δίνουμε φωνή στις γυναίκες που κάνουν τη νύχτα λιγότερο μοναχική και τον κόσμο μας λίγο πιο ασφαλή.



Κατερίνα Ιωάννου

Πυραγός, 1ος Πυροσβεστικός Σταθμός Αθηνών


«Να υπερνικάς κάθε φόβο ή εμπόδιο για ένα μεγαλύτερο σκοπό»

Όταν η πόλη κοιμάται, εκείνη βρίσκεται σε επιφυλακή. Οι νυχτερινές βάρδιες είναι ένα από τα στοιχεία που κάνουν τη δουλειά στο Πυροσβεστικό Σώμα τόσο ιδιαίτερη. Όπως εξηγεί, το να εργάζεσαι τη νύχτα είναι κουραστικό και απαιτητικό για τον οργανισμό, όμως η ανταμοιβή που νιώθεις βοηθώντας τον κόσμο είναι ανεκτίμητη. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτόν τον ρυθμό, έχει μάθει να προσαρμόζει και την προσωπική ζωή της, προσπαθώντας να κρατά μια ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά, την καθημερινότητα και τις δικές της στιγμές.


Αυτό που της δίνει τη μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι η δυνατότητα να βρίσκεται δίπλα στον πολίτη μέσα σε ελάχιστο χρόνο, τη στιγμή που έχει ανάγκη. «Είναι ένα πολύ όμορφο συναίσθημα όταν οι ίδιοι οι πολίτες σε ευχαριστούν για την παρουσία και το έργο σου», λέει, τονίζοντας πως αυτή η αναγνώριση είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή για έναν άνθρωπο που βρίσκεται στο καθήκον οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας.


Οι νυχτερινές βάρδιες, όμως, έχουν και τη δική τους δύσκολη πραγματικότητα. Στατιστικά, εκείνες τις ώρες καταγράφονται περισσότερα τροχαία ατυχήματα, ιδιαίτερα σε περιόδους γιορτών, όταν ο κόσμος βγαίνει περισσότερο. Κάθε συμβάν είναι διαφορετικό και κουβαλά τη δική του ένταση, καθώς οι πυροσβέστες καλούνται συχνά να επέμβουν σε στιγμές βαθιάς προσωπικής απώλειας ή σε σοβαρά ατυχήματα. «Κάθε περιστατικό είναι μοναδικό», σημειώνει, «γιατί πάντα βρίσκεται πίσω του μια δύσκολη ανθρώπινη στιγμή».


«Το να δουλεύεις στο Πυροσβεστικό Σώμα δεν είναι απλά μια εργασία. Είναι ένα τεράστιο κοινωνικό έργο που δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτα άλλο».

Για εκείνη, η δουλειά στο Πυροσβεστικό Σώμα δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα. Είναι μια αποστολή. «Πρόκειται για ένα τεράστιο κοινωνικό έργο που δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτα άλλο», εξηγεί. Είναι η επιλογή να βρίσκεσαι δίπλα στον συνάνθρωπο στις πιο δύσκολες στιγμές του, μια δουλειά που απαιτεί τόσο σωματική όσο και ψυχική δύναμη για να αντέξεις τις προκλήσεις. Στο τέλος της ημέρας, όμως, η ευγνωμοσύνη του κόσμου είναι εκείνη που γεμίζει τους ανθρώπους του Σώματος και τους δίνει τη δύναμη να συνεχίζουν.


Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για ένα επάγγελμα που παραδοσιακά θεωρείται ανδροκρατούμενο, η ίδια δεν αισθάνθηκε ποτέ ότι χρειάστηκε να αποδείξει περισσότερα λόγω του φύλου της. Όπως εξηγεί, ίσως στο παρελθόν να υπήρχαν τέτοιες αντιλήψεις, όμως σήμερα η πραγματικότητα μέσα στις βάρδιες είναι διαφορετική. Οι πυροσβέστες λειτουργούν ως ομάδα, δεμένοι μεταξύ τους, καθώς καλούνται να συνεργαστούν κάτω από δύσκολες και απαιτητικές συνθήκες. Εκεί δεν υπάρχουν φυλετικοί ή άλλοι διαχωρισμοί - μόνο κοινός στόχος.


«Είμαστε άνθρωποι της διπλανής πόρτας που αφήνουν τις οικογένειές τους και είναι εκεί στο καθήκον για τον πολίτη».

Και αυτός ο στόχος είναι ξεκάθαρος: να βρίσκονται πάντα δίπλα στον πολίτη. «Θέλω ο κόσμος να γνωρίζει ότι είμαστε σε ετοιμότητα όλο το 24ωρο», λέει. Παρά την κούραση των νυχτερινών βαρδιών, η αγάπη για το έργο που προσφέρουν και η ενσυναίσθηση για τον συνάνθρωπο παραμένουν αστείρευτες. «Είμαστε άνθρωποι της διπλανής πόρτας που αφήνουν τις οικογένειές τους και βρίσκονται εκεί, στο καθήκον, για να βοηθήσουν».


Η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά από μια απαιτητική επιχείρηση δεν είναι πάντα εύκολη. «Η αλήθεια είναι οτι είναι αρκετά δύσκολο καθότι έχουμε αποδιοργανωμένους ρυθμούς συνέχεια. Το πρώτο πράγμα, αν δεν συντρέχει κάποιος άλλος λόγος, είναι να ξεκουραστούμε για να αναπληρώσουμε την χαμένη ανάπαυση. Πρέπει ο καθένας να δημιουργήσει ένα σωστό ισοζύγιο μεταξύ ξεκούρασης φίλων και υποχρεώσεων. Ιδίως εάν έχει προηγηθεί ένα δύσκολο συμβάν είναι σημαντική ακόμα και η ψυχολογική επάνοδος και αποφόρτιση».


Από όλα όσα έχει ζήσει μέσα από τη δουλειά της, υπάρχει ένα μάθημα που ξεχωρίζει: ότι ο άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει πολύ περισσότερα απ’ όσα πιστεύει. «Έμαθα πως μπορείς να υπερνικήσεις κάθε δυσκολία και κάθε φόβο για έναν μεγαλύτερο σκοπό», λέει. Για εκείνη, ο μεγαλύτερος σκοπός είναι να μπορεί να βρίσκεται δίπλα σε όποιον έχει ανάγκη και να δίνει το καλύτερο κομμάτι του εαυτού της - κάθε φορά που η πόλη χρειάζεται βοήθεια.



Διονυσία Ψαρρή

Διασώστρια ΕΚΑΒ


«Η νύχτα είναι η βασίλισσα του απρόβλεπτου»

Για τη Διονυσία Ψαρρή, η νύχτα είναι η στιγμή που η πόλη δείχνει τον πραγματικό της εαυτό. Όσα την ημέρα κρύβονται «κάτω από το χαλί», όπως η μέθη, η χρήση ουσιών, η βία και η παραβατικότητα, βγαίνουν στην επιφάνεια. Έτσι, πέρα από τα κλασικά παθολογικά περιστατικά ή τα τραύματα, η ομάδα του ΕΚΑΒ καλείται να διαχειριστεί και όλες τις ιδιαίτερες συνθήκες που γεννά το σκοτάδι.


Σε αυτή την παράλληλη πραγματικότητα, ακόμα και οι ήχοι αλλάζουν. Καθώς η κίνηση μειώνεται, ο ήχος της σειρήνας μεγεθύνεται. «Είναι ένας ήχος που με κεντρίζει ακόμα και στα ρεπό μου», εξομολογείται. Η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η ασφάλεια, καθώς το σκοτάδι «σαμποτάρει» τα πρωτόκολλα. Εκεί, η εκπαίδευση πρέπει να συναντήσει την εμπειρία, ώστε ο διασώστης να εκτιμήσει ακαριαία τον εν δυνάμει κίνδυνο και να πράξει αναλόγως.


«Το βράδυ, η πόλη δείχνει τον πραγματικό της εαυτό. Ό,τι την ημέρα κρύβεται κάτω από το χαλί, τη νύχτα βγαίνει στην επιφάνεια».

Πολλοί πιστεύουν ότι η τριβή με τον πόνο σκληραίνει τους διασώστες, όμως η Διονυσία το διαψεύδει. Για εκείνη, η ενσυναίσθηση είναι απαραίτητη, αρκεί να υπάρχει διαχείριση. «Μπορείς να μπεις στη θέση του ασθενή ή των συγγενών του, αλλά δεν οικειοποιείσαι τα συναισθήματά τους, γιατί αν το κάνεις ακυρώνεις τον ρόλο σου. Είσαι εκεί για να προσφέρεις προνοσοκομειακή φροντίδα. Η ενσυναίσθηση σε βοηθάει να κατανοήσεις και να μπορέσεις να προσφέρεις την ψυχολογική υποστήριξη, που πιθανώς χρειάζεται».


«Αρκετοί πιστεύουν ότι με την τριβή σε κάθε είδους περιστατικό, σκληραίνουμε, χάνουμε την ευαισθησία μας και δρούμε διεκπεραιωτικά. Δεν ισχύει… απλά μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας».

Σε ένα επάγγελμα όπου η οδήγηση υπό απαιτητικές συνθήκες και η σωματική δύναμη για τη μεταφορά ασθενών θεωρούνται ακόμη από πολλούς «ανδρική υπόθεση», η ίδια αντιμετωπίζει την αμφισβήτηση με επαγγελματισμό και χιούμορ. Στις απορίες των ασθενών για το αν μια γυναίκα μπορεί να οδηγήσει το ασθενοφόρο ή να τους σηκώσει, απαντά με πειράγματα που εκτονώνουν την ένταση, κερδίζοντας τελικά την καθολική παραδοχή. «Είναι η πρώτη μου μέρα» ή «Μη φοβάστε, σήμερα δε μου έχει πέσει κανείς!», είναι κάποιες ατάκες που έχει χρησιμοποιήσει -εφόσον το επιτρέπουν οι συνθήκες- για να τους χαλαρώσει. «Πάντως, γενικά μιλώντας, στο τέλος της ημέρας, η πλειοψηφία μας "παραδέχεται"», αναφέρει.


Όταν τη ρωτούν για τα περιστατικά που θυμάται, η απάντησή της ανατρέπει την κοινή πεποίθηση ότι οι διασώστες κρατούν μόνο τα επείγοντα των λίγων λεπτών.


«Αυτό που δεν θα ξεχάσω ποτέ, είναι μια 36χρονη ασθενή με CA τελικού σταδίου, που αφού αποχαιρέτησε τα δυο της πιτσιρίκια, μας ρώτησε: "Θα τα ξαναδώ;;"».

Στις νέες κοπέλες που φοβούνται τη νύχτα, η Διονυσία στέλνει ένα μήνυμα θάρρους. Υπενθυμίζει ότι το επάγγελμα είναι ανθρωποκεντρικό και πάνω από όλα μετρά η διάθεση για προσφορά. «Η νύχτα είναι απλά ένα κομμάτι της δουλειάς μας. Δύσκολο; Ναι. Ενδιαφέρον; Ναι. Δεν χρειάζεται να φοβάται. Καμία δεν είναι μόνη!».


Η προσωπική ζωή απαιτεί τις δικές της ισορροπίες. Στην αρχή, η ημέρα μετά τη νυχτερινή βάρδια ήταν μια μέρα χαμένη. «Ήμουν ζωντανή – νεκρή. Με τον καιρό το συνηθίζεις, το καταλαβαίνουν και το συνηθίζουν και οι δικοί σου άνθρωποι. Προσωπικά, μια ήρεμη προπόνηση, μια βόλτα στη φύση, ένα καλό βιβλίο, με "φορτίζει" εκ νέου».


Αν έπρεπε να περιγράψει τη δουλειά της με μία λέξη, αυτή θα ήταν «Απρόβλεπτη». Γιατί στη νυχτερινή βάρδια, τη «βασίλισσα» του ΕΚΑΒ, μπορείς να δεις τους πάντες και τα πάντα. «Και πολλές φορές, πιο καθαρά απ’ ό,τι την ημέρα».



Ελένη Μέξια

Αρχικελευστής Λιμενικού Σώματος


«Η νύχτα είναι πιο σιωπηλή, αλλά όχι πιο ήρεμη»

Για τα στελέχη του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, η στιγμή που οι περισσότεροι άνθρωποι κλείνουν τα φώτα των σπιτιών τους σηματοδοτεί συχνά την έναρξη της πιο απαιτητικής βάρδιας. Όπως εξηγεί η Ελένη Μέξια, Αρχικελευστής Λ.Σ., υπάρχει πράγματι η αίσθηση μιας «παράλληλης πραγματικότητας»· η πόλη ησυχάζει, αλλά στο λιμάνι η ζωή συνεχίζεται με αφίξεις πλοίων, φορτοεκφορτώσεις, ελέγχους και περιπολίες.


«Η νύχτα είναι πιο σιωπηλή, αλλά όχι πιο ήρεμη, και συχνά αποδεικνύεται πολύ πιο απρόβλεπτη».

Επαγγελματικά, η προσαρμογή είναι απαραίτητη, καθώς ο οργανισμός λειτουργεί αντίστροφα από των άλλων. Αν και χάνονται κάποιες κοινωνικές στιγμές, η σχέση με τη δουλειά γίνεται ιδιαίτερη. «Νιώθεις ότι κρατάς μια βάρδια ευθύνης την ώρα που οι άλλοι ξεκουράζονται. Δεν το βλέπω ως απομόνωση, το βλέπω ως αποστολή», αναφέρει χαρακτηριστικά.


Η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στη διαχείριση του βιολογικού ρολογιού και στον συντονισμό με την οικογένεια. Η σωματική κόπωση είναι δεδομένη, όμως η πραγματική πρόκληση είναι ο προγραμματισμός, ώστε να μη «χάνονται» οι στιγμές με τους οικείους της λόγω της ανάγκης για ύπνο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στο πεδίο, η ένταση των περιστατικών τη νύχτα είναι διαφορετική, καθώς το σκοτάδι κάνει τα πάντα να μοιάζουν πιο οριακά. Η περιορισμένη ορατότητα απαιτεί γρήγορες και κρίσιμες αποφάσεις, κάτι που μόνο η πράξη μπορεί να διδάξει.


Στην πολύβουη πρωινή βάρδια δύσκολα βρίσκει κανείς την αμεσότητα και την αλληλεγγύη που αναπτύσσεται τις νυχτερινές ώρες. «Τη νύχτα γινόμαστε μια γροθιά. Οι δύσκολες ώρες γεννούν μια βαθιά αδελφοσύνη· ξέρεις ότι ο άλλος είναι εκεί για σένα, ό,τι κι αν συμβεί», τονίζει και συνεχίζει «παρά την κούραση, υπάρχει εκείνη η στιγμή που ησυχάζουν τα πάντα και ακούς μόνο το κύμα να χτυπάει στα κρηπιδώματα και τη δέσμη του φάρου να σκίζει το σκοτάδι. Εκεί νιώθεις το βάρος και την τιμή της αποστολής σου: ότι είσαι ο θεματοφύλακας αυτής της γαλήνης. Αυτές οι στιγμές είναι που σου δίνουν το κίνητρο να συνεχίσεις».Ω


Σε ένα σκληρό εργασιακό περιβάλλον, η γυναικεία ψυχραιμία αποδεικνύεται συχνά καθοριστική. Η Ελένη θυμάται ένα περιστατικό με κακοκαιρία, όπου ένας πατέρας σε έντονη αναστάτωση φώναζε στο προσωπικό επειδή έχασε την επιβίβαση. Αντί για επιβολή, επέλεξε την ψυχραιμία, μιλώντας του ήρεμα μακριά από το πλήθος και προσφέροντας λύσεις, γεγονός που εκτόνωσε αμέσως την ένταση. Όσο για την «εξουσία» της στολής, μπορεί να υπάρξουν στιγμές αμφισβήτησης λόγω φύλου, αλλά η διευκρινίζει πως ο σεβασμός δεν κερδίζεται με τη φωνή, αλλά με τη γνώση, την εμπειρία και την αποφασιστικότητα την ώρα της κρίσης.


Η μετάβαση από την ένταση της νύχτας στο φως της ημέρας φέρνει μια αίσθηση ανακούφισης για το καθήκον που ολοκληρώθηκε, αλλά και ανάγκης για αποσυμπίεση την ώρα που η πόλη ξυπνά. Αν έπρεπε να περιγράψει τη νυχτερινή βάρδια με μία μόνο λέξη, αυτή θα ήταν η «Εγρήγορση».


«Η θάλασσα και το καθήκον δεν κάνουν διακρίσεις. Ο κίνδυνος δεν θα σε ρωτήσει αν είσαι άνδρας ή γυναίκα. Η ευθύνη παραμένει ίδια για όλους μας».



Απόσπασμα από το specials.jenny.gr